Đổi mới tư duy, cải cách mạnh mẽ để nâng tầm thị trường chứng khoán

Ngày 20/3, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính), tổ chức Hội nghị Phát triển thị trường chứng khoán năm 2026 với chủ đề “Phát triển thị trường chứng khoán - góp phần tăng trưởng kinh tế”.

Vai trò huy động vốn trung và dài hạn trở nên quan trọng

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt được nhiều cột mốc quan trọng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều diễn biến phức tạp, khó lường. Thị trường tiếp tục duy trì hoạt động ổn định, phát triển an toàn, minh bạch, nhất là sự mở rộng mạnh mẽ về quy mô và thanh khoản.

Đặc biệt, những nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc đưa vào vận hành hệ thống công nghệ mới KRX, cùng với việc tổ chức FTSE Russell chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, sẽ góp phần quan trọng thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài, gia tăng chiều sâu và quy mô thị trường, qua đó nâng cao vị thế của thị trường tài chính Việt Nam trong khu vực.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng (thứ 3 từ trái sang) tham dự Hội nghị Phát triển thị trường chứng khoán năm 2026. Ảnh: Đức Minh

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, góp phần thúc đẩy quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động doanh nghiệp và cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực của nền kinh tế.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, hội nghị diễn ra trong bối cảnh Đại hội lần thứ XIV của Đảng vừa được tổ chức thành công tốt đẹp. Đại hội Đảng đã xác lập những định hướng, quyết sách, chiến lược mang tính cách mạng nhằm xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, trong đó bao gồm các nhiệm vụ trọng tâm về xác lập mô hình tăng trưởng mới trên cơ sở khoa học, đổi mới, sáng tạo, đột phá, coi phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Nhiều mục tiêu phát triển kinh tế quan trọng cũng được xác định như phấn đấu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 8.500 USD, tạo cơ sở cho việc hiện thực hóa tầm nhìn đến 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, công nghiệp hiện đại và thu nhập cao.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong việc huy động, phân bổ hiệu quả các nguồn lực cho các mục tiêu tăng trưởng giai đoạn mới là hết sức nặng nề và thách thức. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, ngành Tài chính đã chủ động tham mưu xây dựng các kịch bản điều hành gắn với những nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ. Theo đó, tổng nhu cầu vốn của nền kinh tế ước tính tối thiểu khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó nguồn từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm khoảng 20%, còn lại tới 80% phải được huy động từ khu vực xã hội. Trong khi dư địa của chính sách tiền tệ không còn nhiều, thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ trở thành kênh huy động vốn quan trọng.

Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề, song theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cũng mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư, các quỹ đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp tham gia thị trường, cùng đồng hành và hưởng lợi từ quá trình phát triển của nền kinh tế.

Nền tảng cho những bước tiến vững chắc phía trước

Để hoàn thành nhiệm vụ đã đề ra, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho rằng, thị trường chứng khoán cần được cải cách quyết liệt hơn nữa để phát triển triển mạnh mẽ theo quan điểm lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển nhanh, bền vững. Bộ trưởng đề nghị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các Sở Giao dịch chứng khoán, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam cần tiếp tục bám sát định hướng chiến lược, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; đổi mới tư duy, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để hoàn thành mọi nhiệm vụ với quyết tâm cao nhất.

Bên cạnh đó, tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng khuôn khổ pháp lý làm nền tảng cho hoạt động của thị trường theo hướng minh bạch, đồng bộ và phù hợp với thông lệ tốt nhất trên thế giới; trong đó trọng tâm là nâng cao chuẩn mực quản trị công ty đại chúng, chuẩn mực công bố thông tin và tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Cùng với đó, ngành Chứng khoán cần quyết tâm thực hiện có hiệu quả, đúng thời hạn các giải pháp đã đề ra trong Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán, Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán, Đề án Tái cơ cấu nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó tập trung phát triển mạnh quy mô và tính đa dạng của hàng hóa trên thị trường. Cần tiếp tục thúc đẩy cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán; khuyến khích các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng cao tham gia thị trường. Đồng thời, nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch thông tin của các doanh nghiệp niêm yết; phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư dài hạn; tiếp tục phát triển các định chế đầu tư chuyên nghiệp như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các dòng vốn đầu tư nước ngoài dài hạn, ổn định vào thị trường.

Ngoài ra, tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng thị trường và nâng cao năng lực vận hành. Cần hoàn thiện hệ thống giao dịch, thanh toán và bù trừ theo các chuẩn mực quốc tế; tăng cường năng lực quản lý rủi ro và đảm bảo thị trường vận hành an toàn, thông suốt và hiệu quả.

Trong thời gian tới, cần tăng cường kỷ cương, kỷ luật và minh bạch thị trường. Niềm tin của nhà đầu tư là yếu tố cốt lõi đối với sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán. Vì vậy, cần tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật nhằm đảm bảo thị trường vận hành công bằng, minh bạch và hiệu quả.

Bộ trưởng chia sẻ, Hội nghị Phát triển thị trường chứng khoán lần này được tổ chức trong bối cảnh Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang tiếp tục nỗ lực hoàn thành các nhiệm vụ chính trị để kỷ niệm 30 năm Ngày truyền thống ngành Chứng khoán. 30 năm là hành trình dài với nhiều nỗ lực bền bỉ của các thành viên thị trường, song so với bề dày lịch sử hàng trăm năm của nhiều thị trường phát triển trên thế giới, thì chặng đường 30 năm vừa qua mới chỉ là bước khởi đầu, đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển mạnh mẽ hơn về quy mô vốn hóa, hiệu quả hoạt động và mức độ lan tỏa đến nền kinh tế, tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế.

“Những thành tựu thời gian qua là nền tảng cho những bước tiến vững chắc phía trước - khi chúng ta kết hợp giữa cải cách chính sách, công nghệ, công khai minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư” - Bộ trưởng nói.

Bộ Tài chính cam kết đồng hành cùng thị trường trong việc tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, minh bạch thông tin, tiếp tục đẩy mạnh cải cách và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và các thành viên tham gia để thị trường tiếp tục phát triển mạnh mẽ, bền vững và hội nhập toàn cầu.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng tin tưởng rằng, với sự quyết tâm của Chính phủ, sự nỗ lực của các cơ quan quản lý, sự hỗ trợ của các bộ, ban, ngành, các tổ chức quốc tế và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế, góp phần quan trọng vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn tới.

Bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Đồng bộ giải pháp phát triển cung - cầu cho thị trường chứng khoán Năm 2026 là thời điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới của thị trường chứng khoán Việt Nam, với yêu cầu cao hơn về chất lượng, hiệu quả, chiều sâu và tính bền vững. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế giai đoạn 2026 - 2030 theo định hướng của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Trong giai đoạn 2026 - 2030, khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, hướng tới mức tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm, yêu cầu nâng cao hiệu quả cung ứng vốn trung và dài hạn trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thị trường vốn, trong đó có thị trường chứng khoán, được xác định phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính đã xây dựng các nhóm giải pháp, tập trung vào hai giải pháp trọng tâm chính là phát triển nguồn cung và phát triển cầu đầu tư nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới. Ở phía nguồn cung, các giải pháp được triển khai trên ba cấu phần gồm thị trường cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh. Về phía cầu đầu tư, các giải pháp tập trung vào ba trụ cột gồm phát triển nhà đầu tư tổ chức, thu hút nhà đầu tư nước ngoài và nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân. Bên cạnh hai nhóm giải pháp chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ như tăng cường giám sát, thanh tra, kiểm tra nhằm đảm bảo tính minh bạch của thị trường; hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực hệ thống giám sát. Đồng thời, tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cấp năng lực xử lý, phát triển tính năng mới cho KRX. Triển khai các công việc thành lập và đưa vào hoạt động công ty con thực hiện bù trừ đối tác trung tâm (CCP) cho thị trường chứng khoán cơ sở. Ông Thomas Nguyen - Giám đốc Thị trường nước ngoài của SSI: Nhiều tổ chức tài chính lớn chuẩn bị tham gia thị trường Việt Nam Chỉ trong vài tháng gần đây, SSI đã liên tục làm việc với nhà đầu tư và các công ty môi giới tại các trung tâm tài chính lớn như New York, London, Singapore và Hong Kong. Đáng chú ý, các định chế tài chính hàng đầu như Morgan Stanley, UBS và Barclays đang gia tăng mức độ tập trung vào Việt Nam, đồng thời chuẩn bị tham gia sâu hơn theo khung môi giới toàn cầu (global broker framework). Kỳ vọng, cùng với tiến trình nâng hạng, thị trường có thể đón nhận khoảng 1,5 tỷ USD dòng vốn thụ động, đồng thời thu hút thêm 2 - 5 tỷ USD từ các quỹ chủ động trên toàn thế giới. Để đón đầu xu hướng này, SSI đã chuẩn bị năng lực giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (non-prefunding) lên tới khoảng 1,3 tỷ USD một điều kiện vận hành then chốt theo chuẩn quốc tế. Dữ liệu thị trường cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt khi vai trò của nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư quốc tế ngày càng lớn. Giao dịch của khối ngoại đã tăng khoảng 50%, trong khi tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư tổ chức đã tăng từ 8% năm 2023 lên khoảng 13% hiện nay và có thể đạt ít nhất 20% trong vòng 24 tháng tới. Điều này dẫn đến sự thay đổi trong cách nhìn của nhà đầu tư quốc tế thay vì đặt câu hỏi liệu Việt Nam có “hấp dẫn” hay không, họ chuyển sang quan tâm liệu thị trường có đủ quy mô, thanh khoản và năng lực vận hành để hấp thụ dòng vốn lớn hay không. Ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch FiinGroup: Tăng cường đối thoại với các tổ chức xếp hạng tín nhiệm Trong khi dòng vốn quốc tế đang có xu hướng gia tăng mạnh mẽ, một trong những điểm quan trọng hiện nay lại nằm ở cách thị trường quốc tế đánh giá rủi ro và định giá Việt Nam. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa nhìn nhận đầy đủ về nền tảng kinh tế, mức độ ổn định vĩ mô cũng như tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam. Điều này dẫn đến việc chi phí huy động vốn của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế vẫn ở mức cao hơn so với các quốc gia có điều kiện tương đồng. Vấn đề không chỉ nằm ở bản thân nền kinh tế, mà còn ở mức độ minh bạch thông tin, chuẩn hóa dữ liệu và cách thức truyền tải thông tin ra thị trường quốc tế. Trong khi các tổ chức xếp hạng tín nhiệm đánh giá dựa trên bộ tiêu chí toàn cầu, việc Việt Nam chưa chủ động đối thoại, cung cấp đầy đủ và kịp thời thông tin khiến nhiều yếu tố tích cực chưa được phản ánh đúng. Để cải thiện tình trạng này, cần tăng cường đối thoại với các tổ chức xếp hạng tín nhiệm, chuẩn hóa công bố thông tin và xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường đồng bộ, minh bạch hơn. Đây là những yếu tố then chốt giúp thị trường quốc tế hiểu đúng và đánh giá sát hơn về Việt Nam. Khi cách nhìn của nhà đầu tư quốc tế được cải thiện, chi phí vốn sẽ giảm xuống, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn để dòng vốn nước ngoài tham gia sâu và bền vững vào thị trường. Hồng Quyên (lược ghi)