Minh bạch thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Minh bạch hơn, rõ trách nhiệm hơn

Sau quá trình triển khai Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, Nghị định số 65/2022/NĐ-CP và Nghị định số 08/2023/NĐ-CP, khung pháp lý cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ đã từng bước được hoàn thiện. Các quy định này góp phần hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn trung và dài hạn, giảm áp lực cho tín dụng ngân hàng, nâng cao yêu cầu công bố thông tin và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Tuy nhiên, trước yêu cầu thực tiễn, một số quy định cần tiếp tục được điều chỉnh để bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, đồng thời đảm bảo tính thống nhất với các luật sửa đổi mới nhất.

Nhóm doanh nghiệp bất động sản chiếm tỷ trọng lớn khối lượng trái phiếu đáo hạn trong năm nay. Ảnh: An Thư

Dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về chào bán, giao dịch TPDN riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán TPDN ra thị trường quốc tế nhằm thay thế các nghị định số 153/2020/NĐ-CP, 65/2022/NĐ-CP và 08/2023/NĐ-CP, đồng thời đảm bảo phù hợp với Luật Doanh nghiệp (năm 2020), Luật Chứng khoán (năm 2019), Luật số 56/2024/QH15 và Luật số 76/2025/QH15.

Theo ông Hoàng Văn Thu - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, dự thảo Nghị định sửa đổi hướng tới mục tiêu khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp của thị trường.

Dự thảo đưa ra 7 nhóm nội dung mới quan trọng. Trước hết, quy định mục đích phát hành và quản lý sử dụng vốn được mở rộng và làm rõ hơn. Nếu trước đây, quy định này chủ yếu gắn với một số hình thức đầu tư nhất định, thì nay cho phép áp dụng đầy đủ các hình thức, tạo thêm dư địa huy động vốn cho doanh nghiệp, đồng thời vẫn đảm bảo kiểm soát mục đích sử dụng.

Bên cạnh đó, điều kiện hồ sơ và trình tự thủ tục được phân loại thành 2 nhóm: phát hành ra công chúng và không phải đại chúng. Cách tiếp cận này giúp phân luồng nhà đầu tư, định hướng thị trường theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Ngoài ra, quy định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường được phân định rõ ràng hơn, từ tổ chức phát hành, đơn vị cung cấp dịch vụ đến cơ quan quản lý, đảm bảo nguyên tắc minh bạch và chịu trách nhiệm đến cùng.

Dự thảo cũng điều chỉnh quy định đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ, trong đó không cho phép ngân hàng thương mại và ngân hàng nước ngoài làm đại lý phân phối trái phiếu, nhằm hạn chế xung đột lợi ích và giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư.

Chuyển đổi số được đẩy mạnh với việc cập nhật dữ liệu phát hành theo thời gian thực, kết nối với các địa phương, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát thị trường. Cơ chế quản lý, thanh tra, kiểm tra được hoàn thiện theo hướng rõ vai trò từng cấp, từng ngành, tăng tính chủ động trong phát hiện và xử lý vi phạm. Dự thảo bổ sung quy định về cơ chế giải quyết tranh chấp và bồi thường thiệt hại, qua đó làm rõ trách nhiệm của tổ chức phát hành.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi khẳng định, các quy định mới được xây dựng với mục tiêu tạo thuận lợi tối đa cho các chủ thể để phát triển; hướng tới sự minh bạch, rõ ràng để phát triển an toàn, bền vững. Khi thiết kế nghị định mới, ban soạn thảo đã kế thừa các điểm tốt của quy định cũ, cùng với các định hướng, mục tiêu rõ ràng đã đặt ra.

Bên cạnh đó, công tác giám sát của cơ quan quản lý nhà nước cũng được thay đổi để đảm bảo tính hiệu quả, kịp thời; phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Phát triển nhà đầu tư chuyên nghiệp - chìa khóa giảm rủi ro

TS. Nguyễn Quốc Việt - chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, một trong những vấn đề cốt lõi hiện nay là cần tái cấu trúc nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và phát triển mạnh hơn các kênh thị trường vốn như trái phiếu và cổ phiếu. Theo ông, dù đã có nhiều giải pháp được đưa ra, nhưng vai trò của nhà đầu tư chuyên nghiệp vẫn chưa được phát huy đầy đủ.

Không chỉ các nhà đầu tư quốc tế, mà các nhà đầu tư tổ chức trong nước cũng cần được phát triển mạnh hơn. Tuy nhiên, hiện vẫn còn những hạn chế về cơ chế, chính sách để khuyến khích nhóm này tham gia sâu vào thị trường. Để thúc đẩy điều sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách tài chính, trong đó có việc đơn giản hóa thủ tục hành chính theo hướng minh bạch, thuận lợi hơn.

Bên cạnh đó, việc xây dựng một hệ sinh thái tài chính hiện đại, đồng bộ cũng là yêu cầu cấp thiết. Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ tài chính như fintech sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng các kênh huy động vốn và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, trong tương lai, hoạt động tín dụng có thể chuyển dần từ dựa trên tài sản thế chấp sang dựa trên dữ liệu và dòng tiền của doanh nghiệp, đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của hạ tầng công nghệ và chính sách dữ liệu.

Có thể thấy, dự thảo nghị định mới không chỉ kế thừa các quy định hiện hành, mà còn bổ sung nhiều điểm mới quan trọng nhằm siết chặt kỷ luật thị trường, nâng cao minh bạch và phân định rõ trách nhiệm các bên tham gia.

Với các giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện pháp lý, tăng cường giám sát đến phát triển nhà đầu tư chuyên nghiệp và thúc đẩy chuyển đổi số, thị trường TPDN được kỳ vọng sẽ từng bước hạn chế rủi ro, củng cố niềm tin nhà đầu tư.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn, việc xây dựng một thị trường TPDN an toàn, minh bạch và hiệu quả sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.