Phát triển thị trường vốn để đáp ứng nhu cầu đầu tư cho tăng trưởng hai con số

Việt Nam cần huy động nguồn lực đầu tư rất lớn

Ngày 12/3/2026, tại Hà Nội, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp Báo Lao Động tổ chức Hội thảo “Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số”.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đã đề ra mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hoá tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Theo đó, trong giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn từ 10%/năm trở lên.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đánh giá đây là một mục tiêu “rất tham vọng”, đặc biệt là trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế thế giới, khu vực đầy biến động như hiện nay, đòi hỏi trong giai đoạn 2026 - 2030 phải huy động nguồn lực lớn phục vụ cho đầu tư phát triển kinh tế.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Hải Nguyễn

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, năm 2025 vừa qua, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được kết quả rất tích cực, tăng trưởng GDP đạt 8,02% với lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31%; Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt mức kỷ lục - trên 930 tỷ USD; Vốn đầu tư công thực hiện cả năm đạt 850,7 nghìn tỷ đồng, cao nhất trong 5 năm qua. Tổng khối lượng huy động vốn trên thị trường vốn đạt trên 1,15 triệu tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay, trong đó huy động vốn trái phiếu đạt trên 1 triệu tỷ đồng, huy động vốn cổ phiếu đạt 150 nghìn tỷ đồng.

Mặc dù đạt được những kết quả rất tích cực, nhưng có thể thấy rằng vẫn còn rất nhiều khó khăn, thách thức phía trước. Nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển giai đoạn tới rất lớn, đặc biệt là nguồn vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược, kết nối Bắc - Nam, kết nối khu vực và quốc tế. Bản thân các doanh nghiệp cũng cần nguồn lực lớn để vừa giữ vững hoạt động trong bối cảnh biến động; vừa đầu tư, nghiên cứu, mở rộng sản xuất kinh doanh. Trong khi đó, quy mô thị trường vốn trong nước còn khiêm tốn, hệ thống các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp chưa đa dạng cả về loại hình và năng lực tài chính, các quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ hưu trí hoạt động chưa tương xứng với tiềm năng, việc thu hút nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài còn một số vướng mắc.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết, Đảng, Chính phủ đã chỉ đạo quyết tâm khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng mọi nguồn lực để phát triển nền kinh tế, góp phần thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030. Để đạt được các mục tiêu này, theo Thứ trưởng, song song với những giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô, Bộ Tài chính đặt trọng tâm vào việc huy động các nguồn lực phục vụ cho đầu tư phát triển nền kinh tế.

Đa dạng hóa nguồn lực và phát huy vai trò của khu vực tư nhân

Phát biểu tham luận tại hội thảo, bà Phạm Thị Thanh Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, để duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam cần đồng thời bảo đảm quy mô vốn đầu tư lớn và nâng cao rõ rệt hiệu quả sử dụng vốn.

Trong những năm gần đây, tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam duy trì ở mức 32 - 34% GDP, được xem là khá cao đối với một nền kinh tế đang phát triển. Tuy nhiên, so với các quốc gia từng duy trì tốc độ tăng trưởng cao như Hàn Quốc, Singapore hay Trung Quốc, quy mô đầu tư của Việt Nam vẫn chưa đủ lớn để tạo bứt phá mạnh mẽ, trong khi hiệu quả sử dụng vốn còn hạn chế.

Xét theo cơ cấu nguồn lực, vốn đầu tư nhà nước cần tăng bình quân khoảng 22%/năm, vốn khu vực ngoài nhà nước tăng khoảng 20%/năm, trong khi vốn đầu tư nước ngoài tăng khoảng 18%/năm. Cơ cấu này cho thấy mục tiêu tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước, mà phải dựa vào sự bứt phá đồng thời của khu vực tư nhân và dòng vốn FDI chất lượng cao.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Hải Nguyễn

Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, trong những năm qua, ngân sách nhà nước đã đóng vai trò quan trọng trong huy động và phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong giai đoạn tới, việc đa dạng hóa nguồn lực và phát huy vai trò của khu vực tư nhân sẽ mang ý nghĩa then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.

Theo bà Phạm Thị Thùy Linh - Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, để thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ yếu cho nền kinh tế, cơ quan quản lý đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao tính minh bạch của thị trường, tháo gỡ các vướng mắc theo khuyến nghị của các tổ chức xếp hạng quốc tế và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường.

Một trong những bước đi quan trọng là triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường chứng khoán cơ sở, dự kiến vận hành từ đầu năm 2027. Đồng thời, các sản phẩm tài chính mới như trái phiếu hạ tầng, sản phẩm phái sinh mới, quỹ đầu tư và các công cụ tài chính xanh cũng đang được nghiên cứu phát triển nhằm đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường./.