Thị trường xăng dầu "nhạy cảm" với biến động thế giới năm 2026

Thị trường dầu thô toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cân bằng

Thị trường năng lượng thế giới vừa ghi nhận một phiên tăng giá đầy biến động khi giá dầu thô vọt lên mức 3% trong ngày 4/2. Sự cộng hưởng giữa những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông và dữ liệu dự trữ dầu mỏ tại Mỹ thấp hơn kỳ vọng đã tạo ra lực đẩy mạnh mẽ cho giá dầu toàn cầu.

Tâm điểm của sự chú ý đang đổ dồn vào những rạn nứt ngoại giao mới nhất giữa Washington và Tehran. Việc Mỹ bác bỏ đề xuất thay đổi địa điểm đàm phán của Iran đã khiến giới đầu tư lo ngại về một sự đổ vỡ trong các nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng vùng Vịnh. Các chuyên gia phân tích tại ICIS cảnh báo rằng, nếu xung đột nổ ra tại "yết hầu" Eo biển Hormuz, không chỉ nguồn cung của Iran bị ảnh hưởng mà toàn bộ mạch máu vận chuyển của khối OPEC sang châu Á cũng sẽ rơi vào tình trạng báo động đỏ.

Năm 2026, nhu cầu xăng dầu trong nước dự báo tiếp tục tăng. Ảnh: Đức Thanh

Thêm vào đó, báo cáo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho thấy, tồn kho dầu thô của nước này đã giảm mạnh 3,5 triệu thùng do tác động của bão tuyết. Con số này gây bất ngờ lớn khi trái ngược hoàn toàn với dự báo tăng nhẹ từ giới quan sát trước đó. Dù đà tăng có phần bị kìm hãm đôi chút do chênh lệch số liệu giữa EIA và API, nhưng nhìn chung, áp lực từ việc thiếu hụt nguồn cung cục bộ tại Mỹ và việc Ấn Độ chuyển hướng tìm kiếm nguồn dầu thay thế Nga đã củng cố vững chắc cho đà tăng giá hiện tại.

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), trong tháng đầu năm 2026, thị trường dầu thô toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cân bằng, sau giai đoạn biến động mạnh cuối 2025. Giá Brent tháng 1/2026 dao động trong vùng 60,5 - 71 USD/thùng, phản ánh trạng thái giằng co giữa rủi ro địa chính trị và kỳ vọng dư cung trung hạn.

Trong đó, có 3 yếu tố chi phối chính là địa chính trị và chính sách: Kỳ vọng nguồn cung Venezuela quay trở lại sau điều chỉnh chính sách của Mỹ, nhưng tiến độ thực tế còn chậm do hạn chế hạ tầng. Đồng thời, gián đoạn nguồn cung cục bộ do sự cố tại mỏ Tengiz (Kazakhstan) gây thiếu hụt tạm thời, tạo áp lực tăng giá trong ngắn hạn.

Đáng chú ý, thị trường năng lượng liên thông giúp giá khí tự nhiên tăng mạnh tại Mỹ khiến nhu cầu sử dụng các sản phẩm dầu thay thế gia tăng, hỗ trợ giá dầu. Tuy nhiên, biến động hiện nay mang tính ngắn hạn, chưa làm thay đổi xu hướng cân bằng cung - cầu trung hạn của thị trường.

Doanh nghiệp xăng dầu không nên nhìn vào những biến động giá ngắn hạn

Đánh giá thị trường xăng dầu thời gian tới, ông Nguyễn Đức Dũng - Phó Tổng Giám đốc MXV nhận định, trong bối cảnh chung, thị trường hiện đang rất nhạy cảm với các thông tin liên quan tới đàm phán hạt nhân và an ninh năng lượng tại Trung Đông. Còn ngắn hạn phụ thuộc lớn vào kết quả các cuộc đàm phán ngoại giao đầu tháng 2. Thị trường trung và dài hạn, nhiều tổ chức quốc tế nhận định thị trường có xu hướng dư cung khi sản lượng ngoài OPEC+ tăng.

Ông Dũng cho hay, các kịch bản chính theo đánh giá của MXV cho thấy, kịch bản cơ sở, đàm phán Mỹ - Iran có tiến triển, rủi ro địa chính trị giảm, giá dầu vận động trong vùng 60 - 65 USD/thùng.

Với kịch bản rủi ro tăng, căng thẳng địa chính trị leo thang trở lại tại Trung Đông hoặc Biển Đỏ. Theo đó, nguy cơ gián đoạn nguồn cung, giá dầu có thể quay lại vùng 75 USD/thùng trở lên. Kịch bản rủi ro giảm, nhu cầu từ Trung Quốc và châu Âu yếu hơn dự kiến, nguồn cung từ Mỹ và các nước ngoài OPEC+ tăng mạnh, giá dầu có thể lùi về vùng 55 - 58 USD/thùng.

Phó Tổng Giám đốc MXV cho rằng, trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động nhanh và khó dự báo như hiện nay, doanh nghiệp xăng dầu không nên chỉ nhìn vào những biến động giá ngắn hạn.

Điều quan trọng hơn là xây dựng năng lực quản trị rủi ro một cách chủ động, trong đó việc sử dụng các công cụ thị trường như hợp đồng tương lai và quyền chọn giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chi phí đầu vào và kế hoạch kinh doanh. Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp ổn định biên lợi nhuận trước các cú sốc địa chính trị, mà còn góp phần tạo nền tảng bền vững hơn cho an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Còn theo ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), thị trường xăng dầu trong nước năm 2026 tiếp tục có nhiều biến động, khó dự báo, do tác động của căng thẳng địa chính trị kéo dài từ Trung Đông đến xung đột Nga - Ukraine.

Trước diễn biến khó lường của thị trường xăng dầu thế giới và nhu cầu trong nước dự báo tiếp tục tăng, mục tiêu quan trọng nhất trong năm 2026 là trong mọi tình huống không để thiếu nguồn cung, không để đứt gãy, kể cả cục bộ. Đồng thời, điều hành giá phải bám sát thị trường thế giới, hài hòa lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.