WB và IMF hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực quản lý nợ công và kiểm soát rủi ro

Nhu cầu vốn tăng cao đặt ra nhiều yêu cầu mới quản lý nợ công

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, mục tiêu 5 năm của Việt Nam là tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm, đặt ra yêu cầu huy động vốn rất lớn nhằm phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực cho tăng trưởng và thúc đẩy đầu tư toàn nền kinh tế, trong đó có đầu tư công.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương trao đổi tại buổi làm việc. Ảnh: Mạnh Tuấn.

Với quy mô nhu cầu đầu tư lớn như vậy, vấn đề vay nợ, quản lý nợ công và dự phòng rủi ro trở nên hết sức quan trọng và cần thiết. Vì vậy, bên cạnh quyết tâm triển khai các nhiệm vụ đã đề ra, cũng cần chủ động xây dựng các phương án ứng phó trong quá trình thực hiện, nhất là với các rủi ro liên quan đến nợ công, dù nợ công của Việt Nam vẫn nằm trong tầm kiểm soát và ở mức an toàn.

Thứ trưởng đánh giá cao các khuyến nghị của các chuyên gia, qua đó, giúp Việt Nam cùng chia sẻ và xây dựng những kịch bản mới, cập nhật phù hợp với bối cảnh cụ thể, nhằm hài hòa giữa các nhiệm vụ, mục tiêu đặt ra, với yêu cầu bảo đảm về mặt kỹ thuật và hiệu quả kinh tế, qua đó, duy trì nợ công của Việt Nam trong giới hạn an toàn.

Cũng theo ông Lars Jessen - chuyên gia quản lý nợ cao cấp của WB, trong kế hoạch 5 năm tới, Việt Nam dự kiến sẽ có những khoản đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, kéo theo nhu cầu vay vốn gia tăng ở cả cấp Chính phủ trung ương và chính quyền địa phương.

Toàn cảnh buổi làm việc. Ảnh: Mạnh Tuấn.

Theo ông Lars Jessen, điều này đồng nghĩa không chỉ chi phí vay tăng lên, mà rủi ro và mức nợ cũng sẽ cao hơn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, không chỉ ở trung ương mà cả ở địa phương, nhằm quản lý hiệu quả sự gia tăng vay nợ trong giới hạn phù hợp. Đoàn công tác của WB đã tổ chức các cuộc họp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và tất cả các cơ quan liên quan đến quản lý nợ công.

Trong bối cảnh đó, chiến lược quản lý nợ đóng vai trò cốt lõi. Trong đó, cần xây dựng các chuẩn mực rủi ro ngay trong kế hoạch 5 năm và kế hoạch vay nợ hằng năm, bao gồm việc xác định rõ mức độ rủi ro về lãi suất, tỷ giá.

Hướng đến điều hành hài hòa giữa đi vay - cho vay

Thông tin từ buổi làm việc cũng cho thấy, về cơ bản, khuôn khổ pháp lý về quản lý nợ của Việt Nam đã tiệm cận với thông lệ quốc tế. Trong thời gian tới, để tiếp tục hoàn thiện, cần cân nhắc nghiên cứu, rà soát lại phạm vi nợ công và các công cụ nợ, đồng thời nghiên cứu luật hóa mục tiêu quản lý nợ. Hiện nay các mục tiêu này đang được quy định tại các Nghị quyết của Quốc hội về vay, trả nợ công 5 năm và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch hàng năm.

Các chuyên gia cũng đưa ra khuyến nghị sửa đổi luật nhằm cho phép phát hành tín phiếu phục vụ mục đích quản lý ngân quỹ.

Về mô hình tổ chức Cơ quan quản lý nợ (DMO), các chuyên gia chỉ ra thực trạng mô hình quản lý nợ hiện còn phân tán, do đó cần tiếp tục theo đuổi mô hình tích hợp, thống nhất trong quản lý nợ.

"Thực tiễn cho thấy, các quốc gia tham gia sâu vào thị trường vốn quốc tế đều chú trọng cung cấp thông tin cập nhật, kịp thời cho nhà đầu tư" - ông Lars Jessen chia sẻ. Theo đó, tại các nước như Thái Lan, Indonesia, Thổ Nhĩ Kỳ hay Brazil... thường có đội ngũ từ các cán bộ chuyên trách thu thập và cung cấp thông tin cho thị trường.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh thời gian tới chính quyền địa phương gia tăng vay nợ, việc tăng cường năng lực quản lý nợ của cấp địa phương là yêu cầu cấp thiết, nhất là khi đội ngũ cán bộ quản lý nợ tại địa phương hiện còn hạn chế.

Ông Lars Jessen - chuyên gia quản lý nợ cao cấp của WB chia sẻ kinh nghiệm quốc tế. Ảnh: Mạnh Tuấn.

Trân trọng cảm ơn kinh nghiệm, thông tin chuyên gia từ WB, IMF, Thứ trưởng Bộ Tài chính chia sẻ một số đặc điểm của Việt Nam, để trong quá trình tiếp thu kinh nghiệm quốc tế có thể điều chỉnh cho phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn trong nước.

Theo Thứ trưởng, Việt Nam hiện vẫn còn nhiều công cụ nợ chưa được áp dụng. Việc triển khai một công cụ nợ mới, đặc biệt ở cấp lãnh đạo, đòi hỏi phải được nghiên cứu kỹ lưỡng và thường phải trải qua giai đoạn thí điểm trước khi áp dụng trên diện rộng.

Liên quan đến việc sửa Luật Quản lý nợ công vừa qua, Thứ trưởng cho biết việc sửa đổi hiện nay chủ yếu nhằm tháo gỡ những vướng mắc có thể cản trở tiến trình phát triển kinh tế trong bối cảnh thay đổi, còn việc sửa đổi toàn diện đã có kế hoạch triển khai trong thời gian tới.

Đặt những vấn đề khi sửa luật, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nêu rõ, việc sửa đổi các quy định theo hướng quản lý chặt hơn hay nới lỏng hơn. Nếu mục tiêu là quản lý thật chặt nợ công thì các quy định trong luật sẽ được thiết kế rất chặt chẽ. Ngược lại, nếu yêu cầu là quản lý theo hướng thông thoáng để nguồn lực được sử dụng linh hoạt, nhanh chóng cho nền kinh tế thì cách tiếp cận sửa luật sẽ theo hướng khác.

Về mô hình quản lý, theo hướng quản lý tập trung hay phân cấp; trong đó, những quy định thiên về trình tự, thủ tục thì phân cấp thường mang lại hiệu quả cao hơn. Trong quá trình sửa đổi, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham khảo ý kiến các chuyên gia./.