PV: Nhìn lại bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2025, theo ông, đâu là những điểm sáng nổi bật?

TS. Nguyễn Văn Hiến: Năm 2025 có thể coi là một năm bản lề với nhiều điểm sáng nổi bật của kinh tế Việt Nam, thể hiện rõ qua cả quy mô, tốc độ và chất lượng tăng trưởng.

Chủ động điều hành chính sách để đạt tăng trưởng 2 con số
TS. Nguyễn Văn Hiến

Cụ thể, GDP của Việt Nam đạt 8,02%, thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á và cao hơn đáng kể mức tăng trưởng trung bình toàn cầu. Quy mô nền kinh tế ước đạt trên 510 tỷ USD, GDP bình quân đầu người vượt 5.000 USD, cho thấy vị thế kinh tế Việt Nam tiếp tục được nâng lên.

Bên cạnh đó, xuất, nhập khẩu lần đầu vượt mốc 900 tỷ USD, cán cân thương mại tiếp tục xuất siêu, phản ánh năng lực sản xuất và hội nhập quốc tế ngày càng vững chắc. Dòng vốn FDI duy trì ổn định, tập trung nhiều hơn vào các lĩnh vực công nghiệp chế biến, công nghệ và dịch vụ giá trị gia tăng cao.

Đặc biệt, kinh tế số nổi lên như một động lực tăng trưởng mới, đóng góp trên 14% GDP, trong khi ổn định kinh tế vĩ mô được giữ vững, lạm phát được kiểm soát ở mức phù hợp. Những kết quả này tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

PV: Bước sang năm 2026, bối cảnh thế giới đặt ra thách thức gì cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam, thưa ông?

TS. Nguyễn Văn Hiến: Theo tôi, trong năm 2026, Việt Nam sẽ phải đối mặt với môi trường quốc tế nhiều bất định hơn so với giai đoạn trước. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu có xu hướng chậm lại, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư quốc tế suy giảm, trong khi xuất khẩu hiện vẫn đóng vai trò rất lớn, chiếm khoảng 80 - 85% GDP của Việt Nam.

Cùng với đó, căng thẳng địa chính trị, xu hướng phân mảnh thương mại và tái cấu trúc chuỗi cung ứng khiến chi phí logistics, chi phí tuân thủ tiêu chuẩn và rủi ro thị trường gia tăng đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Thêm vào đó, điều kiện tài chính quốc tế dù có dấu hiệu nới lỏng, nhưng vẫn thận trọng, khiến dòng vốn đầu tư toàn cầu phân bổ có chọn lọc hơn, tạo sức ép cạnh tranh thu hút FDI giữa các quốc gia trong khu vực.

Ngoài ra, các yêu cầu mới về chuyển đổi xanh, giảm phát thải và phát triển bền vững cũng đặt ra bài toán lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Mặc dù sẽ phải đối mặt nhiều khó khăn, thách thức, song tôi cho rằng, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn có nhiều triển vọng, nếu chính sách điều hành tiếp tục linh hoạt và đúng trọng tâm.

Chủ động điều hành chính sách để đạt tăng trưởng 2 con số
Năm 2025, xuất, nhập khẩu lần đầu vượt mốc 900 tỷ USD. Ảnh: Đức Thanh

PV: Với những thách thức như ông nêu, ông dự báo thế nào về triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2026?

TS. Nguyễn Văn Hiến: Dưới góc nhìn kinh tế vĩ mô và động lực tăng trưởng, tôi đánh giá, triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn là tích cực, nhưng sẽ đòi hỏi sự chủ động trong điều hành chính sách và thích ứng linh hoạt với môi trường quốc tế.

Theo đó, tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2026 tiếp tục duy trì ở mức cao, khoảng 9 - 10%, cao hơn khá nhiều mức trung bình toàn cầu và thuộc nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á. Đây là kịch bản khả thi nếu Việt Nam tiếp tục duy trì đà hồi phục của sản xuất, xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy tiêu dùng nội địa và đầu tư tư nhân.

Xuất khẩu vẫn là động lực chính nhờ lực đẩy từ các hiệp định thương mại tự do, như EVFTA+, CPTPP, RCEP... Việt Nam kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu 8 - 10%, nhất là ở các ngành có giá trị gia tăng cao như điện tử, linh kiện công nghệ, dệt may công nghệ sạch.

Đầu tư nước ngoài tăng mạnh theo chiều sâu, dòng vốn FDI không chỉ gia tăng về số lượng, mà còn tập trung vào công nghệ cao, sản xuất giá trị gia tăng lớn và chuỗi cung ứng xanh, qua đó nâng cao năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng.

Tôi cho rằng, chuyển đổi số và kinh tế số tạo động lực tăng trưởng mới, dự báo giá trị của kinh tế số tiếp tục tăng, chiếm trên 15% GDP, giúp thúc đẩy năng suất trong nhiều ngành, từ nông nghiệp, sản xuất đến dịch vụ. Các doanh nghiệp số, fintech, logistics thông minh được hưởng lợi từ đầu tư hạ tầng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Đặc biệt, định hướng điều hành của Chính phủ tiếp tục ưu tiên ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát với chính sách tiền tệ thận trọng, kiểm soát tốt lạm phát ở mức 3,5 - 4%, đảm bảo sức mua và giảm chi phí kinh doanh cho doanh nghiệp.

Có thể thấy, triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2026 là tích cực và bền vững, nếu chính sách vĩ mô tiếp tục linh hoạt, đầu tư tăng trưởng theo chiều sâu, kết hợp với tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế.

PV: Xin cảm ơn ông!

Thúc đẩy xuất khẩu, phát triển mạnh thị trường nội địa

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đồng thời giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Đây là thách thức lớn và cần có giải pháp mạnh mẽ để đẩy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, nhất là các dự án quan trọng và trọng điểm quốc gia. Cùng với đó, cần tháo gỡ, xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài. Ngoài ra, nền kinh tế cũng cần tiếp tục tái cơ cấu theo chiều sâu, thúc đẩy xuất khẩu, phát triển mạnh thị trường nội địa.

Với doanh nghiệp, cơ quan quản lý cần có chính sách ưu đãi, cạnh tranh và tạo điều kiện kinh doanh thuận lợi để thu hút các dự án lớn, công nghệ cao. Trong đó, Việt Nam cần xây dựng cơ chế thu hút vốn đầu tư nước ngoài có chọn lọc, trong một số lĩnh vực có tiềm năng và tạo động lực mới cho tăng trưởng như chip, bán dẫn, đổi mới sáng tạo, hydrogen xanh.